ความเป็นมาโครงการตามพระราชดำริจังหวัดแม่ฮ่องสอน

โครงการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดแม่ฮ่องสอน
๑.ความเป็นมา แม่ฮ่องสอนเป็นจังหวัดชายแดนติดกับสาธารณรัฐสังคมนิยมแห่งสหภาพพม่า มีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน มีพื้นที่ราบน้อย การคมนาคมไม่สะดวก ราษฎรที่อาศัยส่วนใหญ่เป็นชนกลุ่มน้อยเผ่าต่าง ๆ ได้แก่ ม้ง, มูเซอ,ลีซอ , กระเหรี่ยง ,ลัวะ,ไทยใหญ่ อาชีพหลักทั่วไปของชนกลุ่มน้อยในอดีต คือ การทำไร่เลื่อนลอย การเลี้ยงสัตว์ หาของป่า รับจ้างขนยาเสพติด รับจ้างขนเสบียงอาหารและยุทธปัจจัยให้แก่กลุ่มกู้ชาติต่างๆในพม่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีความห่วงใยราษฎรและความมั่นคงปลอดภัยของประเทศเป็นอันอย่างมาก จึงได้มีพระราชดำริ ให้มีการจัดตั้ง ศูนย์พัฒนาอาชีพของราษฎรให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ในการนี้กองทัพบกได้มอบให้กองทัพภาคที่ ๑ และกองทัพภาคที่ ๓ ร่วมกับกระทรวงเกษตรและ สหกรณ์ และกระทรวงอื่นๆ ได้ดำเนินการสนองพระราชดำริในการพัฒนาอาชีพและความเป็นอยู่ ของราษฎร โดยจัดให้มีโครงการพัฒนาตามพระราชดำริขึ้น ตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๒๒ เป็นต้นมา

วัตถุประสงค์ของโครงการ
๑) เพื่อพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎรให้ดีขึ้น ทั้งด้านเศรษฐกิจ และสังคม
๒) เพื่ออนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติให้อุดมสมบูรณ์ตลอดไป
๓) เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงให้เกิดตามแนวชายแดนโดยใช้กำลังประชาชนมีส่วนร่วมกับหน่วยทหาร

 

เป้าหมายของการพัฒนา
๑) พัฒนาและปรับปรุงระบบชลประทาน
๒) พัฒนาป่าไม้ ขยายพันธุ์และอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า
๓) การจัดที่ดินทำกิน ที่อยู่อาศัย และจัดหมู่บ้านให้ราษฎร
๔) การพัฒนาส่งเสริมอาชีพ การปลูกพืช การเลี้ยงสัตว์ และการประมง
๕) การพัฒนาระบบสหกรณ์พื้นฐาน กลุ่มออมทรัพย์ และธนาคารข้าว
๖) พัฒนาและส่งเสริมงานศิลปาชีพ
๗) พัฒนาด้านการศึกษา,โรงเรียน และศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

ขั้นตอนการดำเนินงาน
เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามวัตถุประสงค์แห่งพระราโชบาย และนำไปปฏิบัติให้เกิดงานอย่างเป็นรูปธรรม ส่วนราชการต่างๆได้ปฏิบัติงานถวาย ตั้งแต่เริ่มโครงการจนถึงปัจจุบันสรุปขั้นการดำเนินงานได้ดังนี้

ขั้นที่ ๑ ( ปี พ.ศ.๒๕๒๒ - ๒๕๒๕ ) เป็นการเริ่มต้นโครงการ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานแนวพระราชดำริ ให้จัดตั้งเป็น “ ศูนย์พัฒนา ” ตามพื้นที่ต่างๆกระจายออกไป ทั้งนี้เพราะสภาพภูมิประเทศเป็นภูเขา การคมนาคมไม่สะดวก ภายในศูนย์พัฒนา จะมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมกันทำงาน โดยได้จัดเป็นศูนย์พัฒนา ๔ แห่ง คือ ๑) ศูนย์พัฒนาลุ่มน้ำปายตามพระราชดำริ ๒) ศูนย์พัฒนาที่สูงปางตองตามพระราชดำริ ๓) ศูนย์พัฒนาในสอยตามพระราชดำริ ๔) ศูนย์พัฒนาห้วยมะเขือส้มตามพระราชดำริ ศูนย์เหล่านี้ มีหน้าที่ทดลองค้นคว้าสาธิตงานด้านการให้เหมาะสมตามสภาพของท้องถิ่น เพื่อขยายผลไปยังราษฎร ในหมู่บ้านเป้าหมาย

ขั้นที่ ๒ ( ปี พ.ศ.๒๕๒๖ - ๒๕๓๐ ) พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานแนวพระราชดำริ ให้คณะทำงานศูนย์ต่าง ๆ เร่งดำเนินการ นำผลจากการทดลอง ภายในศูนย์ ขยายผลไปยังราษฎร ให้มากขึ้นและทรงให้เปลี่ยนชื่อศูนย์เป็น “ศูนย์บริการและพัฒนา” ในส่วนของผู้ปฏิบัติงาน ให้จัดเป็นคณะทำงานชุดต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับภารกิจของแต่ละศูนย์ ในระยะนี้ได้จัดคณะทำงานเป็น ๓ ส่วน คือ ๑)คณะทำงานศูนย์บริการและพัฒนาลุ่มน้ำปายตามพระราชดำริ รับผิดชอบหมู่บ้านเป้าหมายในพื้นที่ราบโดยมีศูนย์โป่งแดง เป็นศูนย์กลาง ประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ ได้แก่ พืชสวนแม่ฮ่องสอน,สถานีพัฒนาที่ดิน,สถานีวิจัยทดสอบพันธุ์สัตว์, สถานีประมงน้ำจืด,สถานีควบคุมไฟป่าและโครงการชลประทาน และในพื้นที่ยังเป็นที่ตั้งเรือนประทับแรมท่าโป่งแดง ๒)คณะทำงานศูนย์บริการและพัฒนาที่สูงปางตองตามพระราชดำริ รับผิดชอบหมู่บ้านเป้าหมายในพื้นที่สูง โดยมีศูนย์ปางตอง เป็นศูนย์กลางประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ได้แก่ สถานีวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเพื่อการอนุรักษ์ปางตอง , สถานีทดลองข้าวแม่ฮ่องสอน,สถานีวิจัยทดสอบพันธุ์สัตว์แม่ฮ่องสอน,ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูงจังหวัดแม่ฮ่องสอน, โครงการชลประทานแม่ฮ่องสอน,โรงเรียนร่มเกล้าปางตอง และในพื้นที่ยังเป็นที่ตั้งเรือนประทับแรมปางตองอีกด้วย ๓)คณะทำงานศูนย์ศิลปาชีพจังหวัดแม่ฮ่องสอน ในพระบรมราชินูปถัมภ์ รับผิดชอบการส่งเสริมงานศิลปาชีพพิเศษ และการอนุรักษ์ศิลปกรรมของท้องถิ่น โดยมีศูนย์ศิลปาชีพเป็นศูนย์กลางในการประสานงาน

ขั้นที่ ๓ ( ปี พ.ศ.๒๕๓๑ - ปัจจุบัน ) เป็นขั้นการขยายผล สู่ราษฎรในหมู่บ้านเป้าหมายอื่นๆ โดยกำหนดให้แต่ละอำเภอ นำผลการดำเนินงานไปเผยแพร่ให้ราษฎรต่อไป โดยได้จัดตั้งคณะทำงานในระดับอำเภอ ทุกอำเภอ เพื่อพิจารณากำหนดหมู่บ้านเป้าหมายรองรับ

 

หน่วยงานที่รับผิดชอบ สำหรับหน่วยงานที่รับผิดชอบในการดำเนินงาน ได้แก่
๑ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
๒ กระทรวงมหาดไทย
๓ กระทรวงศึกษาธิการ
๔ กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
๕ กระทรวงพาณิชย์
๖ กระทรวงสาธารณสุข
๗ กระทรวงคมนาคม
๘ กระทรวงทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม
๙ กองทัพบก

 

 

ICT Department Mail to : maehongson@moi.go.th
Maehongson Province Office Tel. 0-5361-2156 , 0-5361-2788